توسعه نسل جدید پلیمرهای هوشمند توسط محققان ایرانی
به گزارش نجم امارات : دو پژوهشگر دانشگاه صنعتی تبریز (سهند) با ارائه طرح «توسعه نسل جدید پلیمرهای فعالشونده و کاربردهای آن»، پس از بیش از ۱۶ سال پژوهش مستمر و هدفمند، موفق شدند رتبه دوم پژوهشهای بنیادی سیونهمین جشنواره بینالمللی خوارزمی را در گروه تخصصی فناوریهای شیمیایی کسب کنند. این موفقیت نشاندهنده جایگاه رو به رشد ایران در حوزه فناوریهای نوظهور است.
اخبار داغ ایران را همینجا دنبال کنید؛ سریع، دقیق و معتبر.بیشتر بخوانید
مسیر یک دهه و نیم پژوهش در حوزه پلیمرهای هوشمند
حسین روغنی ممقانی، استاد تمام مهندسی پلیمر دانشگاه صنعتی تبریز، با رویکردی راهبردی و آیندهنگر، طی حدود یک و نیم دهه گذشته، بنیان دیدگاهی جامع برای توسعه نسل جدید پلیمرهای هوشمند را بنا کرد. این مسیر علمی به انتشار بیش از ۱۶۰ مقاله در مجلات معتبر بینالمللی با ضریب تأثیر بالا انجامیده است.
میلاد بابازاده ممقانی، پژوهشگر پسادکتری و همکار اصلی طرح، نقش مؤثری در توسعه کاربردهای نوین این فناوری ایفا کرده است. همکاری استاد و شاگرد نمونهای از تداوم علمی، تربیت سرمایه انسانی و پویایی جریان پژوهش در کشور محسوب میشود.
پلیمرهای هوشمند؛ فناوری تحولآفرین جهان امروز
پلیمرهای هوشمند موادی پیشرفته هستند که میتوانند تغییرات محیطی مانند دما، نور، فشار، رطوبت یا حضور مواد شیمیایی را تشخیص داده و واکنش متناسب نشان دهند. این ویژگی، امکان طراحی سامانههایی را فراهم میکند که امنیت، سلامت، بهرهوری و کیفیت زندگی را به شکل چشمگیری ارتقا میدهد.
نسل جدید پلیمرهای فعالشونده در این طرح، با تلفیق هوش مصنوعی (AI)، نانوفناوری (Nanotechnology) و شیمی سبز (Green Chemistry) طراحی شدهاند. این رویکرد میتواند به خودکفایی فناورانه و کاهش وابستگی به فناوریهای حساس خارجی کمک کند.
کاربردها در امنیت، سلامت و محیطزیست
در حوزه امنیت اسناد و کالاها، جوهرهای مبتنی بر پلیمرهای هوشمند، احتمال جعل اسکناس، گذرنامه و مدارک رسمی را به حداقل میرسانند. این فناوری نه تنها از خروج ارز جلوگیری میکند، بلکه امنیت ملی را نیز تقویت میکند.
در حوزه سلامت، سامانههای دارورسانی هوشمند قادرند دارو را دقیقاً در زمان و مکان مورد نیاز بدن آزاد کنند. این رویکرد اثربخشی درمان را افزایش داده و عوارض جانبی را کاهش میدهد. ابزارهای پوشیدنی مبتنی بر پلیمرهای هوشمند نیز میتوانند علائم حیاتی را پایش کرده و دادهها را به سامانههای پزشکی منتقل کنند.
در بخش محیطزیست و انرژی، این پلیمرها امکان طراحی غشاهای پیشرفته برای تصفیه آب، حذف آلایندهها، جداسازی آب و روغن و حتی ذخیره انرژی را فراهم میکنند. این کاربردها در مدیریت بحران آب و حرکت به سوی توسعه پایدار اهمیت راهبردی دارند.
چالشها و چشمانداز آینده
پایداری عملکرد در بلندمدت، مقیاسپذیری تولید صنعتی، کاهش هزینهها و یکپارچهسازی با فناوریهایی مانند اینترنت اشیاء (IoT) از مهمترین چالشهای پیش روی این فناوری هستند. پژوهشگران ایرانی معتقدند با تکیه بر دانش بومی، همکاری میانرشتهای و سرمایهگذاری پایدار در علم، میتوان این موانع را پشت سر گذاشت.
کسب عنوان برگزیده در جشنواره بینالمللی خوارزمی، نه تنها یک موفقیت دانشگاهی، بلکه نمادی از توان علمی ایران در عبور از محدودیتها و تبدیل چالشها به فرصتهای فناورانه است. نسل جدید پلیمرهای هوشمند، تصویری از آیندهای را ترسیم میکند که در آن امنیت بیشتر، سلامت بهتر و بهرهوری بالاتر در دسترس خواهد بود.
✍️ نویسنده: ف/ دریاب
