سوآپ ریال و یوان؛ تحول بزرگ در تجارت ایران و چین
مرکز تسویه مشترک و کاهش وابستگی به دلار در دستور کار تهران و پکن
به گزارش نجم امارات ، تهران و پکن بررسی ایجاد سوآپ ارزی فعال، راهاندازی مرکز تسویه مشترک و گسترش استفاده از ریال و یوان را آغاز کردهاند. این رویکرد میتواند وابستگی به دلار را کاهش دهد و هزینه انتقال پول را کم کند.
اخبار داغ ایران را همینجا دنبال کنید؛ سریع، دقیق و معتبر.بیشتر بخوانید
چرا مدل فعلی تجارت ایران و چین پرهزینه است؟
اکنون بخش بزرگی از مبادلات دو کشور از مسیرهای غیرمستقیم عبور میکند. فعالان اقتصادی به شرکتهای واسطه و حسابهای کشورهای ثالث تکیه دارند. این شیوه هزینه را افزایش میدهد و ریسک انسداد منابع را بالا میبرد.
نبود کانال رسمی بانکی شفافیت را کاهش میدهد و قدرت چانهزنی ایران را محدود میکند. در چنین شرایطی حتی رشد حجم تجارت نیز ثبات پایدار ایجاد نمیکند.
سوآپ ارزی عملیاتی؛ نخستین گام اجرایی
امضای پیمان سوآپ ارزی میان بانک مرکزی ایران و بانک خلق چین میتواند نقطه آغاز باشد. در این مدل، دو طرف بخشی از ارز ملی یکدیگر را در اختیار میگیرند و آن را به شبکه بانکی تخصیص میدهند.
به این ترتیب، صادرکننده ایرانی مستقیماً یوان دریافت میکند و واردکننده چینی نیز پرداخت را با همان ارز انجام میدهد. این سازوکار نقش دلار و بانکهای غربی را حذف میکند.
اتصال بانکی به سامانه پرداخت چین
چین سامانه بینالمللی CIPS را برای تسویه یوان توسعه داده است. این سیستم پرداختها را خارج از چارچوب سوئیفت (SWIFT) مدیریت میکند. اتصال بانکهای منتخب ایرانی به این شبکه میتواند مسیر رسمی و کمریسکی برای نقلوانتقال پول ایجاد کند.
چنین اقدامی جایگزین کامل نظام مالی جهانی نیست، اما یک کانال پایدار و دوجانبه فراهم میکند.
ایجاد مرکز تسویه یوان–ریال
برخی تحلیلگران پیشنهاد میکنند دو کشور یک مرکز تسویه مشترک تأسیس کنند. در این چارچوب، درآمد صادرات نفت ایران در همان مرکز ثبت میشود و هزینه واردات یا سرمایهگذاریهای چینی از همان محل پرداخت میشود.
مدیریت ترازنامه مشترک نیاز به انتقال فیزیکی پول را کاهش میدهد و تجارت را منظمتر میکند.
گسترش ابزارهای مالی یوانی در ایران
بانکهای ایرانی میتوانند سپردههای یوانی ارائه دهند و خطوط اعتباری مبتنی بر یوان ایجاد کنند. انتشار اوراق بدهی یوانی نیز گزینه دیگری است که تجارت را تسهیل میکند و مسیر رسمی را تقویت میکند.
چالشهای پیشروی پیمان پولی تهران و پکن
پکن روابط گستردهای با نظام مالی جهانی دارد و ریسک تحریم را با دقت ارزیابی میکند. هر سازوکار دوجانبه باید منافع اقتصادی چین را تضمین کند.
از سوی دیگر، عدم توازن تجاری میان دو کشور اهمیت دارد. ایران بیشتر نفت صادر میکند و کالاهای صنعتی وارد میکند. در صورت یکطرفه بودن تراز تجاری، انباشت ارز در یک سمت مشکل ایجاد میکند.
همچنین نوسانات نرخ ارز داخلی جذابیت نگهداری ریال را کاهش میدهد. بنابراین ثبات اقتصاد کلان نقش تعیینکننده دارد.
فراتر از دور زدن تحریمها
هدف این توافق نباید صرفاً مقابله با تحریم باشد. تهران و پکن میتوانند با طراحی یک چارچوب شفاف و پایدار، معماری تجارت دوجانبه را تغییر دهند و هزینه مبادلات را کاهش دهند.
در نهایت، تصمیم اجرای این مدل به اراده سیاسی و هماهنگی نهادی بستگی دارد. انتخاب میان وضعیت پرهزینه فعلی و ساختار رسمی جدید، یک تصمیم راهبردی برای اقتصاد ایران محسوب میشود.
✍️ نویسنده: ف/ دریاب
